History
1998 - 2010
Origins - Arts Alive
Peak, originally known as Arts Alive, was founded in 1988 by Liz Buckler and community members in the Grwyney Valley as an experimental creative space for children and young people. In 2001 we moved into Yr Hen Ysgol, Crickhowell (supported by the Arts Council of Wales and Powys County Council) and in 2003 we employed our first staff roles (supported by Brecon Beacons National Park). In the early 2000’s, led by Director Justine Wheatley, we developed intergenerational community arts, craft and wellbeing programmes with community groups including Brecon MIND and Crickhowell Guild of Weavers, Spinners and Dyers.
2010-2020
Peak Cymru and Contemporary Arts Programming
‘Peak’ joined the Arts Council of Wales portfolio in 2016 and adopted the name Peak Cymru in 2018. Across this decade, Peak was led by Chief Executive Justine Wheatley working alongside Creative Director Rebecca Spooner and Engagement Manager Rachel Dunlop. Under Rebecca Spooner’s creative direction, Peak drew inspiration from the distinctive landscape of the Black Mountains to develop opportunities for artists, communities and visitors through residencies, exchanges and commissions – often utilising a horsebox as a roving exhibition space. Intergenerational arts and health outreach projects, and programming for children and young people, including Criw Celf and Caban Sgriblio, engaged communities across the region.
2018 – 2020
Growing Programmes and Partnerships
We delivered several landscape-scale programmes, marking an intentional shift to supporting community-led change and alternative rural futures. Our work expanded across Powys, Monmouthshire, Torfaen, Blaenau Gwent and Rhondda Cynon Taf through strategic partnerships with health, environment, education and housing sectors.
During this time, we worked with Melissa Appleton as a freelance curator and producer to undertake two key programmes: Skyline and Hinterlands Wales. Skyline (2018 –19), delivered in collaboration with The Green Valleys CIC and artist Owen Griffiths, was a creative engagement process towards community land transfer in Treherbert, Cwm Rhondda resulting in community feasts, walks and co-design workshops. Hinterlands Wales (2018 – 2020), developed in partnership with Glandŵr Cymru/Canal & River Trust, supported artists and communities to explore the Monmouthshire & Brecon canal as a space for creativity, biodiversity and wellbeing; key strands included Pont-y-Ddôl, a habitat creation project led by Rebecca Chesney and roving workshop, café and broadcast space, Ahoi What Grows Here? led by Ella Gibbs and Owen Griffiths.
Under the stewardship of Engagement Manager Rachel Dunlop, we expanded our work with young people. llumine (2018 – 2019) was an 18-month digital arts training project for young ‘Image Makers’ (16-25 yr olds) inviting them to create new digital materials for display in y Gaer, Brecon’s new cultural hub. sPeak (2019 – 2020) was our first young people’s advisory panel and creative group developed to embed co-design practices across our programmes. The final in-person meeting of the 2019-20 cohort held just before lockdown, set out their clear direction for Peak’s future programme: “Themes we’d like to see programmed at Peak: neurodiversity, sustainable living, resilient communities, slowing down, wellbeing, LGBTQ, climate change.”
At the end of this period Rebecca Spooner left Peak to take on new role as Curator of Heritage at the National Trust.
Hanes
1998 - 2010
Gwreiddiau - Arts Alive
Sylfaenwyd Peak ym 1988 gan Liz Buckler ar y cyd ag aelodau o gymuned Dyffryn Grwyne (Arts Alive oedd yr enw gwreiddiol). Y bwriad oedd creu gofod creadigol arbrofol i blant a phobl ifanc. Yn 2001, symudom i’r Hen Ysgol, Crug Hywel (gyda chefnogaeth gan Gyngor Celfyddydau Cymru a Chyngor Sir Powys) ac yn 2003 cyflogwyd ein staff cyntaf (gyda chefnogaeth Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog). Yn y 2000au cynnar, dan arweiniad Justine Wheatley, datblygwyd rhaglenni celf, crefft a lles i bobl o bob oed o fewn y gymuned, gan gynnwys MIND Aberhonddu ac Urdd Gwehyddion, Troellwyr a Lliw-wyr Crug Hywel.
2010-2020
Peak Cymru a Rhaglennu Celfyddydau Cyfoes
Ymunodd ‘Peak’ â phortffolio Cyngor Celfyddydau Cymru yn 2016 gan fabwysiadu’r enw Peak Cymru yn 2018. Yn ystod y ddegawd hon, Justine Wheatley oedd wrth y llyw fel ein Prif Weithredwr, ar y cyd â’r Cyfarwyddwr Creadigol Rebecca Spooner a’r Rheolwr Ymgysylltu Rachel Dunlop. O dan arweiniad creadigol Rebecca Spooner, bu Peak yn dwyn ysbrydoliaeth o dirlun neilltuol y Mynydd Du er mwyn datblygu cyfleoedd i artistiaid, cymunedau ac ymwelwyr drwy gyfrwng preswylfeydd, cyfnewidfeydd a chomisiynau - gyda wagen geffylau yn cael ei defnyddio’n gyson fel gofod arddangos symudol. Roedd ein projectau ymgysylltu ym maes celfyddyd a lles yn rhychwantu’r cenedlaethau, a’n rhaglenni ar gyfer plant a phobl ifanc, gan gynnwys Criw Celf a Caban Sgriblio, yn ymgysylltu â chymunedau ledled y rhanbarth.
2018 – 2020
Tyfu Rhaglenni a Phartneriaethau
Cynhaliwyd sawl rhaglen oedd yn defnyddio’r dirwedd fel rhan o’r gwaith, gan nodi symudiad bwriadus tuag at gefnogi newidiadau wedi eu llywio gan gymunedau a dyfodolau gwledig amgen. Yn y cyfnod hwn, gwelwyd ein gwaith yn ehangu ar draws Powys, Sir Fynwy, Torfaen, Blaenau Gwent a Rhondda Cynon Taf drwy gyfrwng partneriaethau strategol gyda’r sectorau iechyd, amgylchedd, addysg a thai.
Yn ystod y cyfnod hwn, buom yn gweithio gyda Melissa Appleton fel curadur a chynhyrchydd llawrydd er mwyn ymgymryd â dwy raglen allweddol: Skyline a Hinterlands Wales. Cafodd Skyline (2018 –19), ei chyflwyno mewn cydweithrediad â The Green Valleys CIC a’r artist Owen Griffiths, fel proses ymgysylltu creadigol gyda’r bwriad o drosglwyddo tir cymunedol yn ardal Treherbet, Cwm Rhondda, gan arwain at wleddoedd cymunedol, teithiau cerdded a gweithdai cyd-gynllunio. Roedd Hinterlands Wales (2018 – 2020), a ddatblygwyd mewn partneriaeth â Glandŵr Cymru, yn cefnogi artistiaid a chymunedau i archwilio bioamrywiaeth a llesiant. Ymhlith y rhaglenni craidd oedd Pont-y-Ddôl, project creu cynefinoedd dan arweiniad Rebecca Chesney, yn ogystal â Ahoi What Grows Here?, gofod gweithdy, caffi a darlledfan symudol dan arweiniad Ella Gibbs ac Owen Griffiths.
Dan ofal Rachel Dunlop, ein Rheolwr Ymgysylltu ar y pryd, ehangwyd ar ein gwaith gyda phobl ifanc. Roedd llumine (2018 – 2019) yn broject hyfforddi celfyddydau digidol 18 mis ar gyfer Pobl Ifanc (16-25 oed) yn eu gwahodd i greu deunyddiau digidol newydd i’w harddangos yn y Gaer, canolfan ddiwylliannol newydd Aberhonddu. sPeak (2019 – 2020) oedd ein panel ymgynghorol cyntaf o bobl ifanc greadigol a ddatblygwyd er mwyn gosod arferion cyd-gynllunio yn rhan creiddiol o’n rhaglenni. Yn eu cyfarfod olaf yn y cnawd cyn y cyfnod clo, gosodwyd trywydd clir ar gyfer rhaglen Peak at y dyfodol: “Themau yr hoffem eu gweld fel rhan o raglen Peak: niwroamrywiaeth, byw cynaliadwy, cymunedau gwydn, arafu, llesiant, LHDTC, newid hinsawdd.”
Ar ddiwedd y cyfnod hwn gadawodd Rebecca Spooner Peak er mwyn ymgymryd â rol newydd fel Curadur Treftadaeth yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol.
2020-2022
Covid, Pegwn and Platfform 2
The pandemic disruption accelerated changes to Peak’s mission, buildings and programming. In 2020, responding to the Black Lives Matter movement, we publicly acknowledged our historic failure to embed anti-racist practices within the organisation, and we implemented an Anti-Racism Action Plan, which catalysed our future co-leadership model. We reconfigured Yr Hen Ysgol to improve community resources and opened Platfform 2 spaces at Abergavenny Train Station.
In Autumn 2020 we hosted Storm Kitchen Talks, a programme exploring climate, colonialisation, food, land, deep time and radical futures, curated and hosted by Melissa Appleton and artist Owen Griffiths. Storm Kitchen Talks was broadcast from the Mon & Brec canal with invited guests from across the UK, broadcasting on zoom to an international audience.
In collaboration with writer Dylan Huw, artist Esyllt Angharad Lewis and an evolving group of collaborators we began to reimagine Peak’s approach to language, resulting in Pegwn: an ongoing programme strand dedicated to Welsh Language Futures. Across this period, Pegwn convened residencies, commissioned Welsh language texts and hosted reading groups such as Walking Backwards into The Future.
During the Pandemic, we secured two new spaces on Platfform 2at Abergavenny Train Station. To launch the spaces in Summer 2021, we partnered with Art Night to present Creating dangerously (we-I insist!), a trio of filmsby Alberta Whittle. To root the work in Southeast Wales, we produced a publication with commissioned Welsh language texts and piloted a summer professional development programme for young artists.
In 2022 curator Louise Hobson joined the Peak team as Deputy Director and we undertook a year of collaborative research, Casgleb, which directly informed our Strategic Plan and future strands of activity. The work was undertaken in partnership with Trafnidiaeth Cymru, young people, Pegwn, LUMIN and Owen Griffiths; programme highlights included Platfform Haf and Local 37 (radio broadcast from Platfform 2 hosted by LUMIN, 2022).
During this period Rachel Dunlop left Peak to undertake the role of Young People’s Programme Manager at the National Portrait Gallery, London.
2023-2026
Co-leadership model and new Strategic Plan
From 2023 onwards, Peak has focussed on ‘dig[ging] where you stand’, developing long-term place-based programmes and ecologies embedded at Peak and partner’s sites towards progressive social change. Current programmes, including Peak Peers, Rural Stiwdio and Our Plot, are actively shaped with the communities they support, evolving with their ideas, concerns and the changes they hope to see in the world around them.
Melissa Appleton was appointed as Director of Programme in 2023 (following an interim position 2020-21), joining Executive Director Justine Wheatley, and Deputy Director Louise Hobson. We wrote a new Strategic Plan and refocused our commitment to working with young people (aged 14-30 years), successfully securing renewed ACW multi-annual funding.
Our transition to co-leadership began in September 2023, when Justine Wheatley stepped down from her long-term role leading Peak, with the future aim of increasing diversity and youth voice in the leadership team. Multi-annual funding awards from Paul Hamlyn Foundation and Art Fund_ supported a new leadership role dedicated to young people; youth worker Ellen Wilson was appointed as Young People’s Co-Director in May 2024. Since her appointment, Ellen has focussed on the development of key partnerships across the region, particularly in the youth and community sector with groups supporting marginalised young people, and the creation of a young people’s network, maintaining multiple access points for engagement between the delivery of projects and programmes.
We continue to work with progressive consultancy Align to review, develop, embed and sustain co-leadership as an ongoing, active practice; our current model is based on one Executive Director (Melissa Appleton), working alongside two co-directors with a focus on Young People (Ellen Wilson) & Artist/Curator practices (Louise Hobson).
In 2024-25, Shared Prosperity Funding enabled an ‘Alternative Economies pilot’ and the appointment of Polly Hunter into the new role of Community Coordinator. This generative role has explored sustainable income generation models, strengthened and increased community partnerships, identified change agendas around affordable housing and river health, and developed Peak’s sites and resources through the shared vision of community members. It has included the development of Our Plot, a garden studio, community resource and intergenerational gardening group at Yr Hen Ysgol.
In 2025 we began the process of evolving our governance modelwith attention to youth voice, climate responsibility, diverse perspectives and long-term change. In November 2025 Chair of the board, Stephanie Allen stepped down after reaching her full term and existing trustee Lucy Shipp took on the role, drawing on her experience of working with Young People and communities at Ashmolean Museum and Wysing Arts Centre. Recent trustee appointments include Judith Musker-Turner (Climate Action Programme Lead, National Library Wales), Korina Tsioni (Programme Lead: Future Leaders Academy), Tom Bullough (screenwriter and author) and Jenny McConnel (Sustainable Development Advisor at the Office of the Future Generations Commissioner for Wales). They join Joss Allen, Marva Jackson Lord, Sarah Dickens and Chair, Lucy Shipp.
In evolving our models of governance we began piloting intergenerational gatherings, catalysed by young people telling us that they want to work intergenerationally to influence change. Sessions in Autumn 2025 focused on network building, creating a collaborative theory of change and future visioning through sci-fi writing techniques. As of February 2026, we’re currently developing our strategic goals for 2026-28, a collaborative theory of change and developing a 10-year plan for Peak’s work.
2020-2022
Covid, Pegwn a Platfform 2
Yn sgil y tarfu ddigwyddodd adeg y pandemig, cyflymwyd newidiadau i’n cenhadaeth, ein hadeiladau a’n rhaglennu. Yn 2020, mewn ymateb i symudiad Black Lives Matter, gwnaethom gydnabod yn gyhoeddus ein methiant hanesyddol i osod arferion gwrth-hiliol fel rhan ganolog o’n sefydliad, ac fe aethom ati i osod ein Cynllun Gweithredu Gwrth-Hiliol ar waith, oedd yn gatalydd ar gyfer ein model cyd-arwain ar gyfer y dyfodol. Aethom ati i ailstrwythuro’r Hen Ysgol er mwyn gwella adnoddau cymunedol, ac agorwyd gofodau Platfform 2 yng Ngorsaf Drenau’r Fenni.
Yn ystod Hydref 2020 cynhaliwyd Storm Kitchen Talks, rhaglen oedd yn archwilio hinsawdd, trefedigaethedd, bwyd, tir, amser dwfn a dyfodolau radical, wedi ei guradu a’i gyflwyno gan Melissa Appleton a’r artist Owen Griffiths. Cafodd Storm Kitchen Talks ei ddarlledu o gamlas Sir Fynwy a Brycheiniog gyda gwesteion gwadd o bob rhan o’r DU, yn darlledu dros Zoom i gynulleidfa ryngwladol.
Mewn cydweithrediad gyda’r sgwennwr Dylan Huw, yr artist Esyllt Angharad Lewis a grŵp esblygol o gydweithwyr, dechreuwyd ailddychmygu dull Peak o ymrafael ag iaith, gan arwain at Pegwn: rhaglen barhaus sy’n edrych yn benodol ar Ddyfodolau Iaith Gymraeg. Yn ystod y cyfnod hwn, bu Pegwn yn cynnull preswylfeydd, yn comisiynu testunau Cymraeg eu hiaith, ac yn cynnal grwpiau darllen megisWalking Backwards into The Future.
Yn ystod y Pandemig, cawsom ddau ofod newydd ar Blatfform 2 yng Ngorsaf Drenau’r Fenni. I lansio’r gofodau yn ystod Haf 2021, daethom yn bartneriaid gydag Art Night er mwyn cyflwyno Creating dangerously (we-I insist!), triawd o ffilmiaugan Alberta Whittle. I wreiddio’r gwaith yn ne ddwyrain Cymru, cynhyrchwyd cyhoeddiad gyda thestunau Cymraeg, a chynhaliwyd rhaglen ddatblygu proffesiynol i bobl ifanc dros yr haf.
Yn 2022 ymunodd y curadur Louise Hobson â’r tîm fel Cyfarwyddwr Cynorthwyol wrth i ni ymgymryd â blwyddyn o ymchwil ar y cyd, Casgleb, a fwydodd ein Cynllun Strategol yn uniongyrchol, yn ogystal â gweithgarwch arall oedd i ddod. Cafodd y gwaith ei wneud mewn partneriaeth â Thrafnidiaeth Cymru, Pobl Ifanc, Pegwn, LUMIN ac Owen Griffiths; gyda uchafbwyntiau’r rhaglen yn cynnwys Platfform Haf a Local 37 (darllediad radio o Blatfform 2, wedi ei gyflwyno gan LUMIN, 2022).
Yn ystod y cyfnod hwn gadawodd Rachel Dunlop Peak er mwyn ymgymryd â swydd fel Rheolwr Rhaglen Pobl Ifanc y National Portrait Gallery, Llundain.
2023-2026
Model Cyd-arwain a Chynllun Strategol newydd
O 2023 ymlaen, rydym wedi canolbwyntio ar ‘balu lle’r wyt ti’n sefyll’ [dig where you stand], gan ddatblygu rhaglenni ac ecolegau lleoledig hirdymor wedi eu gwreiddio yn ein safleoedd ni a safleoedd ein partneriaid, gan geisio creu newid cymdeithasol arloesol. Caiff ein rhaglenni cyfredol, gan gynnwys Peak Peers, Rural Stiwdio ac Our Plot, eu ffurfio’n weithredol gyda’r cymunedau maen nhw’n eu cefnogi, gan esblygu mewn ymateb i’w syniadau a’u ystyriaethau nhw, a’r newidiadau maen nhw’n gobeithio eu gweld yn y byd o’u hamgylch.
Cafodd Melissa Appleton ei phenodi’n Gyfarwyddwr Rhaglen yn 2023 (yn dilyn swydd dros dro yn 2020-21), gan ymuno â’r Cyfarwyddwr Gweithredol Justine Wheatley, a’r Dirprwy Gyfarwyddwr Louise Hobson. Ysgrifenwyd Cynllun Strategol newydd gan hoelio ein hymrwymiad tuag at weithio gyda phobl ifanc (rhwng 14-30 oed), gan adnewyddu’n llwyddiannus gyllid aml-flwyddyn gan CCC.
Dechreuodd y symudiad tuag at gyd-arwain ym mis Medi 2023, pan gamodd Justine Wheatley i lawr o’i swydd hirdymor yn arwain Peak, gyda’r gobaith o gynyddu amrywiaeth a llais yr ifanc o fewn y tîm arweiniol. Roedd derbyn gwobrau ariannu aml-flwyddyn gan Sefydliad Paul Hamlyn a Art Fund_ yn golygu ein bod yn medru cefnogi swydd arweinyddol newydd yn benodol ar gyfer pobl ifanc; cafodd y gweithiwr ieuenctid Ellen Wilson ei phenodi fel Cyd-Gyfarwyddwr ym mis Mai 2024. Ers ei phenodiad, mae Ellen wedi canolbwyntio ar ddatblygiad partneriaethau allweddol ar draws y rhanbarth, yn enwedig o fewn y sector ieuenctid a chymunedol wrth weithio gyda grwpiau sy’n cefnogi pobl ifanc neilltuedig, a chreadigaeth rhwydwaith o bobl ifanc, gan alluogi bod sawl pwynt cyswllt ar gael i bobl ymgysylltu â ni rhwng y gwaith ehangach o gyflwyno projectau a rhaglenni.
Rydym yn parhau i weithio gyda’r ymgynghoraeth Align er mwyn adolygu, datblygu, gwreiddio a chynnal cyd-arwain fel arfer parhaus, gweithredol; mae ein model cyfredol yn seiliedig ar Gyfarwyddwr Gweithredol (Melissa Appleton), yn gweithio ar y cyd â dwy cyd-gyfarwyddwr sy’n canolbwyntio ar Bobl Ifanc (Ellen Wilson) ac arferion Artistig/Curadurol (Louise Hobson).
Yn 2024-25, drwy dderbyn grant gan y Gronfa Ffyniant Gyffredin, llwyddom i greu ‘Peilot Economïau Amgen’, gyda phenodiad Polly Hunter i swydd newydd fel Cydlynydd Cymunedol. Mae’r swydd gynhyrchiol hon wedi craffu ar fodelau cynhyrchu incwm cynaliadwy, wedi cryfhau a chynyddu ein partneriaethau cymunedol, wedi nodi rhaglenni sy’n ymwneud â chreu newid er gwell o ran tai fforddiadwy a iechyd afonydd, ac wedi datblygu safleoedd ac adnoddau Peak drwy osod ar waith y weledigaeth y mae aelodau o’n cymuned yn ei chyd-ddychmygu. Mae wedi cynnwys datblygiad Our Plot, stiwdio ar ffurf gardd, adnodd gymunedol a grŵp garddio i bobl o bob oed yn Yr Hen Ysgol.
Yn 2025 dechreuwyd ar y broses o esblygu ein model llywodraethiant gan roi sylw i leisiau pobl ifanc, cyfrifoldeb dros yr hinsawdd, safbwyntiau sy’n cynrychioli amrywiaeth o bobl, a newid hirdymor. Ym mis Tachwedd 2025, camodd Cadeirydd y bwrdd, Stephanie Allen i lawr ar ôl cyrraedd ei thymor llawn a daeth un o’n hymddiriedolwyr cyfredol, Lucy Shipp, yn Gadeirydd, gan ddod â’i phrofiad yn gweithio gyda Phobl Ifanc a chymunedau yn Amgueddfa’r Ashmolean a Chanolfan Gelfyddydau Wysing. Rydym wedi penodi ymddiriedolwyr newydd yn ddiweddar gan gynnwys Judith Musker-Turner (Arweinydd Rhaglen Argyfwng Hinsawdd, Llyfrgell Genedlaethol Cymru), Korina Tsioni (Arweinydd Rhaglen: Academi Arweinyddiaeth Cenedlaethau’r Dyfodol), Tom Bullough (sgriptiwr teledu ac awdur) a Jenny McConnel (Ymgynghorydd Datblygiad Cynaliadwy yn Swyddfa Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol Cymru). Maen nhw’n ymuno â Joss Allen, Marva Jackson Lord, Sarah Dickens a’r Cadeirydd, Lucy Shipp.
Wrth esblygu ein modelau llywodraethiant, dechreuwyd rhoi tro ar ddod â phobl o bob cenhedlaeth ynghyd. Sbardun hyn oedd clywed gan Bobl Ifanc eu bod eisiau gweithio gyda phobl o bob cenhedlaeth er mwyn creu newidiadau. Bu sesiynau Hydref 2025 yn canolbwyntio ar adeiladu rhwydweithiau, gan greu theori casglebol ynglŷn â newid a dychmygu’r dyfodol drwy dechnegau sgwennu gwyddonias. Erbyn mis Ebrill 2026, rydym wrthi’n datblygu ein hamcanion strategol ar gyfer 2026-28, a theori casglebol ynglŷn â newid a datblygu cynllun 10-mlynedd ar gyfer gwaith Peak.